โลกซึมเศร้า

หนังสือเล่มนี้อาจนำไปสู่วิวาทะใหญ่โต โดยเฉพาะข้อมูลที่ผู้เขียนพยายามหักล้างว่า ‘โรคซึมเศร้า’ ไม่ได้เกิดจากความบกพร่องของเซโรโทนิน – สารเคมีในสมอง และการรักษาด้วยยา ก็อาจมีค่าเท่ากับกินเม็ดแป้ง

“ออกจะฟังดูย้อนแย้งที่ผมรู้สึกเสียศูนย์เมื่อได้รู้ว่าโรคซึมเศร้าและโรควิตกกังวลไม่ได้เกิดจากสารเคมีไม่สมดุล” คือคีย์เวิร์ดสำคัญของ โยฮันน์ ฮาริ ผู้เขียน ซึ่งผ่านการรักษาโรคซึมเศร้าและโรควิตกกังวลด้วยยามาตั้งแต่วัยรุ่น

เราเป็นโรคซึมเศร้าได้ย่างไร เอาแบบง่ายๆ คุณไม่สามารถเป็นโรคซึมเศร้าเองได้ ถ้าแพทย์ไม่บอกว่าคุณเป็น เช็คลิสต์อาการเก้าข้อคือด่านแรกที่จะระบุว่าคุณมีแนวโน้มจะเดินเข้าหาโลกเทาๆ นี้หรือเปล่า ถ้าใช่ คุณควรเดินก้าวต่อไปแบบไหน…

ปฏิเสธไม่ได้ว่าในทางปฏิบัติ สิ่งที่หลายคนเจอคือยาจำนวนไม่กี่เม็ดในขั้นตอนแรกเพื่อปลดล็อคการปรับตัวของ ‘สารเคมีในสมอง’ และมีไม่น้อยที่เวลาผ่านไปจำนวนเม็ดของยาในกำมือจะเพิ่มมากขึ้น

หากคุณเป็นหนึ่งในคนที่เคยกำยาเหล่านี้ไว้ในมือก่อนนอน และต้องกินมันมาหลายปี หนังสือเล่มนี้พยายามยกตัวอย่างทางวิทยาศาสตร์จำนวนมากมาตบตีมือคุณให้ผ่อนคลายสักพัก และหันมาดูโลกในมุมอื่น มองสมมุติฐานใหม่ๆ ที่ว่า โลกที่มืดมนลงอาจไม่ได้ตั้งต้นมาจากสมอง

เพื่อไขปริศนา ฮาริขุดคุ้ย ค้นคว้า และเดินทางไปหลายประเทศ พูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญหลายด้าน วิทยาศาสตร์ จิตวิทยา สังคมวิทยา และผู้มีประสบการณ์ซึมเศร้า เพื่อหาสาเหตุที่มากกว่าเซโรโทนิน และหนทางรักษาที่มากกว่ายา

หากคนกลุ่มหนึ่งสนับสนุนการรักษาโรคซึมเศร้าด้วยยา โยฮันน์ ฮาริ เลือกเดินสวนเข้ามาตรงๆ ถือค้อนที่ชื่อ Lost Connection หรือ โลกซึมเศร้า ไว้ในมือ เพื่อยืนยันว่า

“ยาต้านซึมเศร้าที่มีส่วนผสมทางเคมีอาจจะเป็นส่วนหนึ่งของวิธีการรักษาคนกลุ่มเล็กๆ ที่เป็นโรคซึมเศร้าและโรควิตกกังวลก็ได้ แน่ล่ะว่าผมไม่อยากพรากสิ่งที่สร้างความสบายใจให้คนอื่นอยู่แล้ว ถ้าคุณรู้สึกว่ายาช่วยได้ และมีผลดีมากกว่าผลข้างเเคียง คุณก็ควรใช้ต่อไป แต่หลักฐานชิ้นนี้แสดงให้เห็นว่า เป็นไปไม่ได้ที่จะกล่าวว่ายาส่งผล ‘เพียงพอ’ สำหรับ ‘คนกลุ่มใหญ่’ ที่เป็นโรคซึมเศร้าและโรควิตกกังวล ผมยังคงยืนกรานปฏิเสธเรื่องนี้ไม่ได้อีกต่อไป”

นอกจากข้อหักล้างเรื่องยา ไล่เรียงตั้งแต่ประวัติศาสตร์ของเคมีในสมอง การทดลองของบริษัทยา และวิทยาศาสตร์ที่ไม่อาจพิสูจน์ได้ว่าเป็นจริง เนื้อหาส่วนใหญ่ ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้เขียนพยายามนำมาหักล้างเรื่องสารเคมีในสมอง มันว่าด้วยสาเหตุของโรคซึมเศร้าที่ปรากฏอยู่ในตลอดรายทางการใช้ชีวิต

สิ่งที่ค้นพบคือ ความสัมพันธ์ระหว่าง ‘เรา’ กับ ‘โลก’ ที่บกพร่อง ฮาริแจกแจงสาเหตุออกมาได้เก้าข้อ ทั้งด้านการงาน สังคม ผู้คน การใช้ชีวิต ความทรงจำ (แต่ผู้เขียนก็ยอมรับว่า ‘มันไม่ได้มีแค่นี้’) และเมื่อเขามีสมมุติฐานเกี่ยวกับสาเหตุว่ามาจากการ ‘ขาด’ การรักษาของเขาจึงว่าด้วยการ ‘เชื่อม’ เราเข้ากับสิ่งต่างๆ ที่หล่นหายหรือขาดสะบั้นลงโดยไม่รู้ตัว

อย่างไรก็ตาม การอ่านหนังสือเล่มใดเล่มหนึ่งที่ทำให้รู้สึก ‘ว้าว’ ไม่ได้หมายความว่านั่นคือคัมภีร์ คือประตู่สู่สัจจะ มองอีกด้าน หนังสือกลับเป็นเหมือนหน้าต่างหลายบาน ชวนให้ผู้อ่านได้เห็นโลกในแง่มุมหลากหลาย

โลกซึมเศร้า ก็เช่นกัน วิวาทะแห่งยุคสมัย การรักษาโรคซึมเศร้าโดย ‘ใช้ยา vs. ไม่ใช้ยา’ ยังคงต้องกางหลักฐานมาถกเถียงกันอีกยาว พอๆ กับคำถามที่ว่า “กาแฟดีต่อสุขภาพจริงไหม”

และการเริ่มต้นตั้งคำถาม ก็อาจนำไปสู่อะไรใหม่ๆ ที่น่าสนใจขึ้นไปอีก

หมายเหตุ: หากกำลังเผชิญปัญหาด้านสุขภาพจิต สามารถโทรหาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 และสายด่วนศูนย์ช่วยเหลือสังคม 1300

Related Books