เมื่อตุลาการเป็นใหญ่ในแผ่นดิน

“ไม่ได้ทำผิด จะกลัวอะไร”

“ก็ว่าไปตามกฎหมาย”

“เราต้องเคารพในคำตัดสินของศาล”

คุณเคยได้ยินคำพูดทำนองนี้ไหม กระทั่งว่าเคยใช้ประโยคเหล่านี้กับใครหรือเปล่า

เมื่อเอ่ยถึง ‘สถาบันตุลาการ’ ไม่ว่าจะเป็นศาล หรือผู้พิพากษา หนึ่งในภาพจำของคนทั่วไป ย่อมหนีไม่พ้นบทบาทการเป็นผู้ทรงความยุติธรรม ชี้ถูกเป็นถูก ชี้ผิดเป็นผิด ที่สำคัญคือเป็นอิสระจากการครอบงำทางการเมือง

ไม่เป็นไร หากคุณยังคิดหรือเชื่อเช่นนั้น แต่หนังสือ เมื่อตุลาการเป็นใหญ่ในแผ่นดิน เขียนโดย รศ.ดร.สมชาย ปรีชาศิลปกุล อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จะไล่เรียงให้คุณเห็นว่า นั่นเป็นแค่เรื่องของอุดมคติ -อย่างน้อยก็ในบริบทของสังคมไทยนับตั้งแต่หลังรัฐประหารเป็นต้นมา

อำนาจตุลาการไม่ได้หล่นมาจากฟ้า แต่ถูกสร้างขึ้นมาทางการเมือง

คือหัวใจของหนังสือเล่มนี้ อาจารย์สมชายฉายภาพให้เห็นตั้งแต่ที่มาที่ไป กว่าที่ใครคนหนึ่งจะได้ก้าวขึ้นมาเป็นตุลาการ, ความสัมพันธ์ของศาลกับรัฐบาลที่เป็นอำนาจนิยม, ตั้งข้อสังเกตและวิเคราะห์กรณีศึกษาจากกรณีที่น่าสนใจ

ตบท้ายด้วยการย้อนประวัติศาสตร์ ‘ตุลาการศึกษา’ และ ‘ตุลาการธิปไตย’

สิ่งที่น่าสนใจและอาจนับเป็นจุดเด่นในแต่ละบท คือการโยน ‘คำถาม’ ซึ่งท้าทายความคิดความเชื่อเดิมๆ ที่เราเคยมี กระทั่งพยายาม ‘รื้อสร้าง’ ชุดความรู้บางอย่างที่เหมือนจะตกยุคไปแล้ว เป็นต้นว่า

– พระองค์เจ้ารพีฯ เป็นบิดาแห่งกฎหมายไทยจริงหรือ

– แนวคิด ‘ตุลาการภิวัฒน์’ ของ ธีรยุทธ บุญมี มีความน่าเชื่อถือแค่ไหน ยังใช้ได้อยู่หรือไม่ในบริบทปัจจุบัน

– เมื่อผู้เสียหายกลายเป็นผู้พิพากษา คนที่ทำหน้าที่ตัดสินคดีควรเป็นใคร

– ศาลจะทำหน้าที่อย่างไร เมื่อเผด็จการขึ้นมามีอำนาจทางการเมือง

– ‘ศาลรัฐธรรมนูญ’ มาจากไหน และเหตุใดจึงไร้ซึ่งผู้เชี่ยวชาญด้านรัฐธรรมนูญ
ฯลฯ

“ไม่ได้ทำผิด จะกลัวอะไร”

“ก็ว่าไปตามกฎหมาย”

“เราต้องเคารพในคำตัดสินของศาล”

คุณเคยได้ยินคำพูดทำนองนี้ไหม กระทั่งว่าเคยใช้ประโยคเหล่านี้กับใครหรือเปล่า

ไม่เป็นไร หากคุณเคยคิดหรือเชื่อเช่นนั้น แต่หลังจากอ่านหนังสือเล่มนี้จบ คุณอาจพบว่าความคิดเหล่านั้นได้เปลี่ยนไป -ไม่มากก็น้อย

 

คำเตือน: นี่ไม่ใช่หนังสือที่อ่านง่าย ไม่เหมาะนักกับการอ่านเพื่อผ่อนคลายหรือคั่นเวลา ตรงกันข้าม มันเรียกร้องทั้งเวลาและการใช้ความคิด แต่หากคุณคือคนที่อยากทำความเข้าใจ ‘ความอยุติธรรม’ รวมถึงความไม่ชอบมาพากลทั้งหลายทั้งปวงที่เกิดขึ้นในโมงยามนี้ นี่คือหนังสือเล่มสำคัญที่ ‘ต้องอ่าน’


‘เมื่อตุลาการเป็นใหญ่ในแผ่นดิน’
สมชาย ปรีชาศิลปกุล: เขียน
สำนักพิมพ์ Bookscape

Related Books